- Napisałam, że spotkania autorskie mnie męczą. Muszę szybko się zorientować, czego czytelnicy oczekują. Jest to coś przeraźliwie męczącego i trudnego. Jeśli zadają pytania, to pół biedy. Jeśli nie, i tylko siedzą i czekają aż się samemu coś powie, to człowiek czuje się jak wymięta szmata. Składając autografy człowiek się nie męczy, najwyżej ręce odpadają.

- Dlaczego zaczęła Pani pisać pod pseudonimem?

- Akurat rozwodziłam się z moim mężem. I pomyślałam sobie, że może mieć do mnie pretensje, bo szargam jego nazwisko po literaturze, jego zdaniem podrzędnej.

- Nie miała Pani ochoty zmienić troszkę swego stylu? Skrócić narrację? Przydługa może młodego czytelnika trochę zniechęcić.

- Zależy kto, czego słucha. Nie chcę poprzestać na rejestracji faktów, podawaniu ich. Lęgnie mi się coś pomiędzy. Nazwijmy to komentarzem. Nie chcę z niego zrezygnować.

- W autobiografii "Dzieciństwo", miłe wspomnienia opisała Pani ze szczegółami, rozwlekle, a przez trzecią młodość przeleciała błyskawicznie. Jawi się li tylko jako zapis pewnych wydarzeń tłumaczących sytuacje książkowe.

- Po to w ogóle napisałam autobiografię. Żeby odczepić się od dziennikarzy. Odpowiedzieć zbiorowo czytelnikom, co było prawdą co nie, kto jest autentyczny, kto nie, skąd się wziął jaki pomysł.

- Plotka niesie, że gra Pani namiętnie na wyścigach, w brydża. Ile Pani w życiu przegrała?

- Nie liczy się przegranych. Kropka.

- A wygrane?

- Jak ktoś chce...

- Na giełdzie Pani gra?

- Nie, nie miałam czasu. Moje kanadyjskie dziecko (młodszy syn, Robert - przyp. red. 3) które wdało się w studia nad maklerstwem giełdowym powiedziało: "Matka, ty się nie bierz za tę waszą giełdę, bo ona jest niepoważna".

- Jeszcze gra Pani w ruletkę?

- Hmm, w kasynie. Lubię, ale nie mam czasu. Młodszy mnie utemperował: "Matka, co ty właściwie sobie myślisz, Simenon pisał jedną książkę przez dwa tygodnie, a Ty co?".

- Przyjaźniła się Pani kiedyś z którymś polityków?

- Broń Boże! Oni by ze mną nie wytrzymali, a ja z nimi.

- Przed 1989 rokiem miała Pani jednak dużo swobody. Dla wielu granice były zamknięte, a Pani bez przeszkód podróżowała.

- Od 60 lat. Nie popełniłam żadnych przestępstw, nie wdawałam się kompletnie w politykę, nie pisałam niczego szkodliwego. Moje książki były neutralne. Nie było żadnych powodów, żeby mnie trzymać. A gdyby spróbowali? O Chryste! Zrobiłabym rozróbę, jak stąd do Australii. Pół roku czepiałam się też o wyjazdy bez zaproszeń i tę wojnę z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych wygrałam. Dostałam zezwolenie i trzeba było widzieć wyraz twarzy panienki w biurze paszportowym. Jakby przed tym okienkiem stało coś robaczywego, albo inna ohyda. Nawet w stanie wojennym wyjechałam bez zaproszeń. Miałam, ale nie skorzystałam, na złość.

- Jak traktują panią koledzy literaci?

- Lubią mnie, bo ja nikomu nic złego nie zrobiłam. Choć jest na pewno kilka osób, które mnie nie znoszą.

- Co Pani sądzi o kondycji pisarzy przed i po zmianach w państwie?

- Nie ma siły, lepsi są ci, którzy są czytani. Kiedyś pisarz mógł pisać "cegły" i forsę dostał. Teraz rynek głosuje i rynek decyduje.

- Czyli szansę na przeżycie ma ten, który pisze dla milionów?

- Nie, ten który jest poczytny, pisze dla ludzi.

- Pisze dla ludzi i jest poczytny również ten, który ma nakład kilkunastu egzemplarzy.

- W tej chwili decyduje wydawca, on zna rynek. Może wydawać coś potwornie drogiego, w dwóch tysiącach egzemplarzy. Wie, że na tym nie straci, bo ludzie wykupują nakład, bo dla nich jest to interesująca pozycja.

- Jednak wielkość zysku wydawcy sprawia, że na rynek trafia przede wszystkim literatura komercyjna. Zalewa nas szmira typu Harlequiny, mało jest pozycji trudnych, ambitnych.

- Trudno, najpierw baza, potem nadbudowa. Najpierw zjemy śledzia, potem będziemy wąchać kwiatki.

- Jednym słowem, ta święta i czczona niegdyś książka staje się towarem, jak każdy.

- Jak szampon do włosów.

- Zatem nie widzi Pani nic złego w tym, że pisząc książkę zastanawia się, czy ją ludzie kupią?

- Nie zastanawiam się nad tym. Przecież piszę tylko dla własnej przyjemności.

- Żartuje pani?

- Nie. Wcale!

- Pani książki to przede wszystkim literatura tzw. kobieca. - Na pewno jest to bliższe kobietom niż mężczyznom. Dla mężczyzn może to nawet być nieznośne i niestrawne.

- A dla Pani mężczyzn?

- Żaden z moich mężów nie trawił tego, co pisałam.

- Nie było Pani przykro?

- Byłam tolerancyjna, jak każda kobieta. Przecież ja rozumiem, że mężczyzna to głupi.

- Ach, jacy jeszcze są?

- Bardzo użyteczni.

- Do podnoszenia rękawiczek, dźwigania bagażu?

- No, mogą być użyteczni generalnie. Jeszcze uciążliwi. Ale jak oni z nami wytrzymują, to już inna sprawa.

- Jak się żyje ze sławą?

- Uciążliwie.

- Ale miło?

- Nie, niemiło. Twierdzę, że zaczynam rozumieć Marylin Monroe. Ja też mam ochotę skakać z okna. Nie chciałam być taka popularna. Chciałam zwyczajnie pisać książki, chciałam żeby ludzie je czytali, chciałam być znana w hotelach, gdzie nie ma miejsc i wsród "drogówki". Na tym się kończyły moje ambicje.

- Przyzwyczaiła się już Pani do popularności?

- Nie, znienawidziłam.

- A gdyby tak nagle przestały przychodzić listy, dzwonić telefony, zapadła głucha cisza?

- O Jezus, jakiż byłby to piękny spokój. Miód. Kiedy zdarza się, że wszystko pozałatwiałam, poupychałam i nagle wszystko zamiera, czuję jak zaczynam odżywać. Uwielbiam być sama. Towarzystwo jakiejkolwiek osoby narzuca przymus. A ja nie znoszę przymusu. Zawsze robię na przekór.

- Co Pani lubi jeść?

- Wszystko, czego nie powinnam. Mięso w takim sosie co łycha staje i do tego kluchy, makaron potworny. Słodyczy do ust nie biorę. Tak skutecznie sobie wyperswadowałam, że jeśli zjem, to zachoruję, umrę. Tak samo pieczywo. Uwielbiam świeżuchne, z masełkiem i plastrami szynki. Najlepiej kilkoma... Nie pamiętam kiedy takie delicje jadłam ostatni raz. No i piwo. Muszę z niego zrezygnować. Z kolei zupełnie umartwiać się nie mam zamiaru, bo przecież sporo pracuję. Jak będę myślała: O Boże, co ja bym teraz zjadła, to nie będę myśleć nad tym co robię.

- I to wszystko dla urody?

- Co mi tam uroda. Mam kilka zbędnych kilogramów i się z tym źle czuję.

- Pali Pani papierosy. Najwięcej czytając?

- Raczej pisząc. Jeżeli nic nie robię z rękami, to odruchowo sięgam po papierosa.

- Które z polskich miast, oczywiście poza ukochaną Warszawą, lubi Pani odwiedzać?

- Kraków, za ducha historii, Trójmiasto, bo nad morzem. Za to Wrocławia, Poznania, Bydgoszczy nie czuję. Nie przemawiają do serca, choć rozum szacuje wysoko to, co tutaj robicie.

- Co Joanna Chmielewska, pisarka, czyta dla przyjemności?

- Rozmaicie. Historyczne, kryminały, biografia. Ale najwięcej historyczne. Głównie interesuje mnie średniowiecze. Literatury kobiecej w ogóle nie znoszę. To jest zawracanie głowy.

- Napisała Pani w swojej autobiografii, że gdyby miała tak wspaniałe warunki jak Hemingway w swojej willi, to też dostałaby nagrodę Nobla.

- Przysięgam Bogu. Byłam na Kubie w domu, w którym żył. Matko Boska jak on mieszkał. Ocean przed nosem, ogród cudownej piękności z basenem, przepiękna willa z wieżyczką, gdzie można siedzieć i pisać, i żona, która wszystko załatwia. Ugotuje obiad, upierze. Żyć nie umierać!

- Ale to rozleniwia.

- Skądże. Człowiek może się wreszcie zająć i robić co lubi. A ja lubię pisać.

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."